DEFI LÀ GÌ? NHỮNG KIẾN THỨC NHÀ ĐẦU TƯ NÊN BIẾT

Giới thiệu về DeFi

DeFi là viết tắt của Decentralized Finance, hay Tài chính phi tập trung. Đây là một hệ sinh thái các ứng dụng tài chính được xây dựng trên blockchain, sử dụng các hợp đồng thông minh để tự động hóa các giao dịch và dịch vụ tài chính. DeFi loại bỏ vai trò của các trung gian truyền thống như ngân hàng và tổ chức tài chính, cho phép người dùng tương tác trực tiếp với nhau một cách minh bạch và hiệu quả.

hình ảnh minh họa cho Defi

Thay vì phụ thuộc vào các tổ chức trung gian như ngân hàng, DeFi vận hành trên nền tảng blockchain tiên tiến, nơi mọi hoạt động đều được ghi chép và lưu trữ một cách minh bạch, phi tập trung. Điều này mang đến những lợi ích vượt trội:

  • Tính phi tập trung (Decentralized): DeFi không bị kiểm soát hay can thiệp bởi bên trung gian thứ ba, thay vào đó, các giao dịch được thực thi nhờ vào mã (code) lập trình sẵn trong hợp đồng thông minh trên blockchain.
  • Tính phân tán (Distributed): Dữ liệu giao dịch trong DeFi được xác thực và lưu trữ trong hệ thống của các node trên toàn cầu. Điều này giúp đảm bảo tính đúng đắn của giao dịch và tính bảo mật của hệ thống.
  • Tính minh bạch (Transparency): Tất cả dữ liệu giao dịch được thực hiện và mã nguồn trong hợp đồng thông minh đều được công khai, cho phép bất kỳ ai cũng có thể truy cập và kiểm tra các thông tin liên quan.
  • Tính mở và không cần cấp phép (Open & Permissionless): Người dùng được phép tự tạo ứng dụng DeFi hoặc tham gia sử dụng dịch vụ sẵn có thông qua mạng internet mà không cần phải cung cấp bất kỳ thông tin cá nhân nào.
  • Tính ẩn danh (Anonymity): Thông tin duy nhất mà người dùng cần chia sẻ trong DeFi là địa chỉ ví (hay public key). Ngoài ra, họ không cần phải thực hiện yêu cầu xác minh danh tính (KYC) như trong mô hình tập trung. Điều này giúp đảm bảo tính ẩn danh và quyền riêng tư của người dùng DeFi.
  • Tính tự quản (Self-custody): Trong thị trường DeFi, người dùng có toàn quyền kiểm soát tài sản và ví tiền điện tử của mình thông qua private key được mã hoá.

PHÂN BIỆT DEFI VỚI CEFI

CeFi là gì?

CeFi (Centralized Finance) là hệ thống tài chính tập trung. Trong đó các thành phần như tổ chức, thị trường, công cụ tài chính đều được quản lý bởi một bên trung gian thứ ba (ngân hàng, sàn giao dịch…) và giám sát chặt chẽ bởi cơ quan chính phủ, nhà nước. CeFi còn được gọi là TradFi (Traditional Finance), tức tài chính truyền thống.

hình ảnh minh họa của Cefi

Điểm chung:

  • Cả DeFi và CeFi đều cung cấp các dịch vụ tài chính như vay/cho vay, giao dịch, quản lý tài sản,…
  • Mục tiêu chung là mang đến cho người dùng quyền truy cập vào các dịch vụ tài chính hiệu quả, minh bạch và dễ dàng sử dụng.

Điểm khác biệt:

hình ảnh so sánh giữa Defi và Cefi

Lựa chọn mô hình nào phù hợp?

Việc lựa chọn DeFi hay CeFi phụ thuộc vào nhu cầu và mục tiêu của mỗi cá nhân:

  • DeFi: Phù hợp cho những người đề cao tính phi tập trung, tự chủ tài chính, thích ứng dụng công nghệ mới và chấp nhận rủi ro cao hơn.
  • CeFi: Phù hợp cho những người ưu tiên sự tiện lợi, dễ sử dụng, giao diện thân thiện, cần hỗ trợ từ tổ chức và chấp nhận mức phí cao hơn.

Các thành phần của DeFi

dApp – Ứng dụng phi tập trung trong DeFi thường được xây dựng và hoạt động trên cơ sở hạ tầng của các blockchain Layer 1. Các ứng dụng này thuộc nhiều mảng, cung cấp nhiều dịch vụ khác nhau từ đó tạo nên một hệ sinh thái DeFi trên blockchain.

Các thành phần chính trong DeFi gồm có:

Stablecoin: Loại tiền điện tử giúp giảm thiểu sự ảnh hưởng của biến động giá bằng cách neo giá trị vào một tài sản ổn định hơn như tiền pháp định (fiat), hàng hoá (vàng, bạc…) hoặc một đồng tiền điện tử khác.

Lending & Borrowing (Loan): Nền tảng vay & cho vay tiền điện tử, giúp nhà đầu tư tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn và thu hút thanh khoản cho thị trường.

DEX (Decentralized Exchange): Sàn giao dịch phi tập trung cho phép người dùng giao dịch mua bán, swap, cung cấp thanh khoản… đối với các tài sản tiền điện tử.

Wallet: Ví cho phép lưu trữ coin/token/NFT và chuyển, nhận, theo dõi số dư. Mỗi ví có một public key (địa chỉ ví) và private key giúp người dùng toàn quyền quyền truy cập và kiểm soát tài sản trong ví.

Derivatives: Phái sinh là hợp đồng giao dịch tài chính dựa trên giá trị tương lai của một loại tiền điện tử. Mảng Derivatives gồm 3 nhánh chính là Perpetual, Options và Synthetic.

Launchpad: Nền tảng hỗ trợ các dự án ra mắt lần đầu bằng cách phát hành và mở bán token với giá ưu đãi. Tham gia launchpad cũng được xem là một hình thức kiếm lợi nhuận hiệu quả.

Bridge: Cầu nối cho phép chuyển giao coin/token hay dữ liệu từ blockchain này sang blockchain khác, bao gồm blockchain layer 1, blockchain layer 2, sidechain…

Liquid Staking: Giao thức cho phép stake coin/token để nhận lại các LST (Liquid Staking Token) và kiếm lợi nhuận. Bên cạnh APY từ việc staking, LST có thể mua bán, cho vay, làm tài sản thế chấp… trên các nền tảng khác.

Identity: Các dự án giúp xác thực và lưu trữ dữ liệu danh tính cho người dùng. Một số nhánh nhỏ trong mảng identity bao gồm: Name Service, Identity Aggregator…

Insurance: Nền tảng cung cấp dịch vụ bảo hiểm nhằm mục đích bảo vệ tài sản tiền điện tử cho người dùng.

DAO (Decentralized Autonomous Organization): Tổ chức tự trị phi tập trung là các tổ chức được lập trình để hoạt động độc lập, không cần sự can thiệp của con người.

Ứng dụng của DeFi

Tài chính phi tập trung được ứng dụng vào nhiều lĩnh vực khác nhau, mang đến cho người dùng nhiều cơ hội mới mẻ so với hệ thống tài chính truyền thống. Một số ứng dụng phổ biến nhất bao gồm:

Sàn giao dịch phi tập trung (DEX): Sàn cho phép người dùng có thể giao dịch tài sản kỹ thuật số trực tiếp giữa các ví của người dùng với sự hỗ trợ của Smart Contract mà không cần thông qua bên trung gian.

hình ảnh minh họa các ứng dụng của defi

DeFi được ứng dụng rộng rãi trong thị trường tài chính

Bảo hiểm phi tập trung: Chẳng hạn như bảo hiểm hợp đồng thông minh (smart contract), bảo hiểm ví tiền mã hóa (crypto wallet), bảo hiểm cho các khoản vay (lending)… giúp đảm bảo an toàn cho người dùng trước các rủi ro về kỹ thuật và tài chính, đồng thời giúp quá trình xử lý và thanh toán an toàn và minh bạch hơn.

Sản phẩm phái sinh: Đây là những giao dịch phi tập trung mà giá trị của chúng phụ thuộc vào sự biến động của tài sản cơ sở (có thể là token hoặc crypto). Người dùng không trực tiếp sở hữu, mua bán crypto mà sẽ giao dịch với nhau dựa trên giá của các đồng crypto đó. Giao dịch phái sinh trên DeFi giúp giảm thiểu rủi ro khi giá cả biến động.

Các đồng tiền ổn định phi tập trung (Stablecoins): Stablecoin là một loại tiền điện tử được thiết kế để duy trì giá trị ổn định, thường được neo theo giá trị của một tài sản khác như tiền tệ fiat (USD, EUR), kim loại quý (vàng) hoặc hàng hóa (dầu mỏ) nhằm giảm thiểu biến động giá. Chỉ cần tài sản giữ được giá trị ổn định thì giá trị tiền điện tử cũng được ổn định. 

Tổng kết: DeFi là một lĩnh vực mới nổi với tiềm năng to lớn để thay đổi cách thức hoạt động của hệ thống tài chính toàn cầu. Đây hứa hẹn là bước phát triển mới trong thế giới tài chính.

Kenhbit tổng hợp

Bài viết mới
Tin nổi bật